శాసనాలు మరియు నాణేలు – భారతదేశ బౌద్ధ చరిత్రకు పురావస్తు ఆధారాలు
భట్టిప్రోలు స్థూప శాసనాలు
పురావస్తు ఆధారాల ప్రకారం భట్టిప్రోలు స్థూప నిర్మాణం క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దంలోనే జరిగింది. ఆ సమయంలో స్థానిక రాజైన కుబిరకుని ఆధ్వర్యంలో స్థానిక ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని స్థూపాన్ని నిర్మించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
స్థూపంలో బుద్ధుని ధాతువులను భద్రపరచడానికి రాయి మరియు స్ఫటికంతో తయారు చేసిన పేటికలను ఉంచారు. ఆ పేటికలలో మరియు పక్కన బంగారు పూసలు, ముత్యాలు, రాగి మరియు వెండితో తయారు చేసిన ఆకులు ఉంచబడ్డాయి.
పేటిక అడుగు భాగంలో 24 నొక్కుడు గుర్తులు గల నాణేలను కూడా అమర్చారు. ధాతు పేటికలపై చెక్కిన బ్రాహ్మీ లిపి శాసనాలను పరిశీలించిన జర్మన్ పరిశోధకుడు బూలర్ ఈ శాసనాలు క్రీ.పూ. 3వ శతాబ్దానికి చెందినవని నిర్ధారించాడు. దీంతో భట్టిప్రోలు స్థూపం మరియు దాని శాసనాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందాయి.
అశోకుని శాసనాలు
ఈ శాసనాలను "అశోక ధర్మ శాసనాలు" అని పిలుస్తారు. ఈ శాసనాలు ఆధునిక భారతదేశం, బంగ్లాదేశ్, నేపాల్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మరియు పాకిస్తాన్ ప్రాంతాలలో చెదరగొట్టబడ్డాయి.
అశోకుని శాసనాలు బౌద్ధమత చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన పురావస్తు ఆధారాలు. ఇవి బౌద్ధమతం విస్తరణకు సంబంధించిన మొదటి ప్రత్యక్ష చారిత్రక సాక్ష్యాలను అందిస్తున్నాయి.
ప్రాచీన భారతదేశ నాణేలు
కోసల మహాజనపదానికి సంబంధించిన వెండి నాణేలు క్రీ.పూ. 525 కాలానికి చెందినవి. భారతదేశంలో నాణేల తయారీ మొదటి సహస్రాబ్ది BCE నుండి ప్రారంభమై క్రీ.పూ. 6వ శతాబ్దంలో విస్తరించింది.
ఈ కాలానికి చెందిన నాణేలను కర్షపానాలు లేదా పనా అని పిలిచేవారు. ప్రాచీన భారతీయ నాణేలు ప్రధానంగా రాగి మరియు వెండి లోహాలతో తయారు చేయబడ్డాయి.
గాంధార, కుంతల, కురు, మగధ, పాంచాల, శాక్య, సురసేన, సురాష్ట్ర మరియు విదర్భ వంటి రాజ్యాలు తమ స్వంత నాణేలను ముద్రించినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు తెలియజేస్తున్నాయి.
మౌర్య సామ్రాజ్య నాణేలు
భారతదేశంలో లభించిన ప్రాచీన నాణేలలో మౌర్య సామ్రాజ్యానికి చెందిన నాణేలు అత్యధికంగా ఉన్నాయి. ఇవి భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ, వాణిజ్యం మరియు రాజకీయ వ్యవస్థ అభివృద్ధిని తెలియజేసే ముఖ్యమైన చారిత్రక ఆధారాలుగా నిలుస్తాయి.
శాసనాలు – Ancient Indian Inscriptions
శాసనాల రకాలు
ప్రాచీన భారతదేశంలో శాసనాలు మొత్తం ఎనిమిది రకాలుగా విభజించబడ్డాయి:
- వాణిజ్య శాసనాలు (Commercial Inscriptions)
- జ్ఞాపకార్థ శాసనాలు (Commemorative Inscriptions)
- పరిపాలనా శాసనాలు (Administrative Inscriptions)
- శిక్షణాత్మక శాసనాలు (Didactic Inscriptions)
- దాన శాసనాలు (Donative Inscriptions)
- అర్పణాత్మక శాసనాలు (Dedicative Inscriptions)
- ప్రశంసాత్మక శాసనాలు (Eulogistic Inscriptions)
- ధార్మిక శాసనాలు (Religious Inscriptions)
శాసనాల ప్రాముఖ్యత
శాసనాలు ప్రాచీన భారతదేశ చరిత్రకు అత్యంత విశ్వసనీయమైన మరియు ప్రామాణికమైన ఆధారాలు. ఇవి రాళ్లు, ఇనుప స్థంభాలు, రాగి, కంచు, మట్టి ముద్రలపై చెక్కబడినందున, అవి పాడుకుపోవడం లేదా నశించడం చాలా తక్కువ. అందువల్ల ఇవి చారిత్రక పరిశోధనలో అత్యంత విలువైనవి.
ప్రయోజనం
శాసనాలు ప్రాచీన భారతదేశంలో పాలకుల చరిత్రను పునర్నిర్మించడంలో కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఇప్పటివరకు దక్షిణ భారతదేశంలో లభించిన శాసనాల పరిమాణం ఉత్తర భారతదేశంతో పోలిస్తే చాలా ఎక్కువ. వీటి ద్వారా సామాజిక, ఆర్ధిక, రాజకీయ మరియు మతపరమైన పరిస్థితులను తెలుసుకోవచ్చు.
No comments:
Post a Comment